امروزه با افزایش امید به زندگی در جوامع انسانی، بسیاری از بیماری‌هایی که با بالا رفتن سن فزونی می‌گیرد، به‌سرعت شناسایی شده است و به‌وسیله تکنیک‌های جدید جراحی، درمان می‌شود. از جمله این بیماری‌ها، آب مروارید و آب سیاه است که متاسفانه آمار این بیماری‌ها در چند سال اخیر افزایش چشمگیری داشته است. به طوری که آخرین بررسی‌ها نشان می‌دهد که ۷۵ درصد افراد بالای ۷۵ سال ایرانی، به درجات متفاوتی به کدورت عدسی چشم یا همان آب مروارید مبتلا هستند.‏

کارشناسان معتقدند، اگر همه افراد به اندازه کافی عمر کنند بالاخره روزی فرا خواهد رسید که به عمل آب مروارید چشم، نیاز پیدا خواهند کرد. چرا که آب مروارید یک پروسه طبیعی پیری است که از عوامل دیگر مانند نژاد، جنسیت، تغذیه و آب وهوا نیز تاثیر می‌پذیرد.

آنان همچنین می‌گویند،پیشرفت‌های علم پزشکی در چند دهه اخیر باعث شده است که بیماری آب مروارید در همان مراحل ابتدایی مداوا شود، امامتاسفانه عدم مراجعه بیماران به چشم پزشکان و معاینه‌های دوره‌ای، باعث می‌شود که «آب مروارید» به «آب سیاه» تبدیل شود و چون بیماری آب سیاه علائم خاصی ندارد، درصورت درمان نشدن موجب نابینایی می‌شود.‏

آخرین بررسی‌ها حاکی از این است که بیش از ۴میلیون نفر از جمعیت دنیا براساس اعلام رسمی سازمان‌های بین‌المللی به‌دلیل آب سیاه دچار نابینایی شده‌اند و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۰ میلادی این تعداد به بیش از ۱۲ میلیون نفر افزایش یابد.
این در حالی است که بیش از ۵۰ درصد بیماران در کشورهای پیشرفته و ۶۰ تا ۹۰ درصد آنان در کشورهای در حال توسعه، از بیماری خود مطلع نیستند.‏


عدم آگاهی از ابتلا به بیماری

دکتر حیدر امینی ـ چشم پزشک در مصاحبه با خبر گزاری ایرنا اظهار داشته است: بررسی‌های مقطعی نشان داده است که ۸۰ درصد از مبتلایان به آب سیاه در کشورمان از بیماری خود بی‌اطلاعند و این در حالی است که این رقم در کشورهای پیشرفته ۵۰ درصد است.
وی با بیان اینکه در مطالعه خوشه‌ای در مناطق مختلف تهران، میزان بروز آب سیاه ۱ر۴۴ درصد گزارش شده است، می‌گوید: این میزان بروز در کشور در سنین بیش از ۸۰ سال، ۵ درصد و در سنین ۴۰ تا ۴۹ سالگی ۵ دهم درصد نشان داده شده است.این در حالی است که غربالگری آب سیاه (گلوکوم) مقرون به صرفه نیست و با ابداع روش‌های ساده‌تر غربالگری، می‌توان برنامه بیماریابی را در کشور اجرا کرد.
این چشم پزشک با بیان اینکه ۵۰ درصد از بیماران مبتلا به گلوکوم در کشورهای غربی از ابتلای خود به این بیماری بی‌خبرند، می‌افزاید: تشخیص این بیماری پیچیده است و نیز فقط ۲۵ درصد از این بیماران سابقه مراجعه به اپتومتریست و چشم پزشک را داشته‌اند.‏

‏ روش‌های تشخیص آب سیاه

‏‏ وی اندازه‌گیری فشار مایع داخل چشم و بررسی سرعصب بینایی را از روش‌های تشخیص آب سیاه بر می‌شمارد و یادآوری می‌کند: معاینه سالیانه برای افراد پرخطر نظیر مبتلایان به دیابت، مبتلایان به عیوب انکساری چشم با نمرات چشم بالا میگرن، آپنه (وقفه تنفسی در خواب) و سابقه ابتلا به آب سیاه در بستگان درجه اول، توصیه می‌شود.
دکتر امینی با بیان اینکه آب سیاه دومین علت شایع نابینایی و نخستین علت نابینایی قابل پیشگیری در دنیا است، می‌گوید: تشخیص زودهنگام آب سیاه، به مداوای آن منجر می‌شود.
وی با بیان اینکه آمار دقیق و روشنی از میزان مبتلایان به آب سیاه در کشور وجود ندارد، می‌افزاید: براساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، به دید کمتر از ۵ درصد در چشم بیمار، نابینا گفته می‌شود که ۷۵ درصد از این نابینایی‌ها در دنیا قابل پیشگیری است.
این چشم پزشک یاد آوری می‌کند: براساس آخرین آمار سازمان بهداشت جهانی از کم بینایی و نابینایی منتشر شده در سال ۲۰۰۲ میلادی، ۱۲۴ میلیون نفر در دنیا مبتلا به کم بینایی و ۳۷ میلیون نفر (معادل جمعیت سه کلان شهر جهان) نابینا هستند که البته این آمار افراد نابینا به علت نداشتن عینک را شامل نمی‌شود.
وی با بیان اینکه ۹۰ درصد از مبتلایان به آب سیاه درکشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند، می‌گوید: برخی از بیماری‌ها به علت فقر مداوا نمی‌شوند که آب سیاه از آن جمله است.


دکتر امینی با اشاره به این مطلب که اگرچه آب مروارید شایع‌ترین علت نابینایی در دنیاست، اما« آتروفی ماکولا» در کشورهای پیشرفته شایع‌ترین علت نابینایی است می‌افزاید: ۴ر۵ میلیون نفر در دنیا به علت ابتلا به بیماری آب سیاه قدرت بینایی خود را از دست می‌دهند، در حالی که نابینایی ناشی از آب مروارید قابل درمان است، نابینایی ناشی از آب سیاه قابل درمان نیست.‏
‏ شیوع آب سیاه ‏
وی شیوع بیماری آب سیاه در دنیا را ۲ تا ۱ر۵ درصد بر می‌شمارد و یاد آوری می‌کند: گاهی شیوع آب سیاه در سنین بیش از ۸۰ سال به ۱۰ درصد هم می‌رسد و این در حالی است که در چشم طبیعی مایع زلالیه از زواید جسم مژگانی ترشح و از منافذی واقع در بخش قدامی چشم خارج می‌شود و در صورت برقراری تعادل، فشار طبیعی ۱۲ تا ۲۰ میلی متر جیوه را ایجاد می‌کند.

این چشم پزشک با اشاره به این مطلب که اگر به هر دلیل خروج مایع زلالیه دچار اختلال شود، بیماری آب سیاه را سبب می‌شود که در نوع غالب آن (گلوکوم با زاویه باز) علت اصلی ناشناخته است، اما وراثت نقش مهمی دارد، می‌گوید: افزایش فشار مایع داخل چشم به تخریب سرعصب بینایی می‌انجامد و در مواردی هم بدون افزایش فشار داخل چشم، سرعصب بینایی تخریب می‌شود و از این رو تشخیص آن به آسانی امکان‌پذیر نیست.
وی در مورد علایم ابتلا به بیماری آب سیاه می‌افزاید: «گلوکوم زاویه باز» علامت مشخصی ندارد، وبا بروز حمله در «گلوکوم بسته» علایم و نشانه‌های درد چشم، تهوع و استفراغ و قرمزی چشم تظاهر می‌کند که از اورژانس‌های چشم پزشکی به شمار می‌آید و در صورت عدم درمان، طی ۱ تا ۲ هفته به کوری فرد منجر می‌شود.

۱۳۹۶-۹-۸ ۰۷:۱۲:۰۰ +۰۰:۰۰