گلوکوم یا آب سیاه چشم بیماری‌ای است که سبب تخریب عصب بینایی می‌شود. این بیماری در آغاز هیچ علامتی ندارد، ولی می‌تواند در طول زمان به کاهش بینایی و در نهایت، به نابینایی منجر شود.

گفتگو با دکتر حیدر امینی، جراح و متخصص بیماری‌های چشم، استاد و رییس بخش گلوکوم‌ بیمارستان فارابی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران توسط ماهنامه پزشکی انجام شده است که در زیر میتوانید مطالعه فرمایید:

 

آقای دکتر! در بیماری گلوکوم چه اتفاقی در چشم رخ می‌دهد؟

گلوکوم یک بیماری نیست و انواع متفاوتی دارد. در این بیماری، عصب بینایی بر اثر افزایش فشار داخل چشم تحلیل می‌رود که البته گاهی ممکن است این اتفاق بدون افزایش فشار داخل چشم هم رخ بدهد.

 

به چه دلایلی فشار داخل چشم افزایش پیدا می‌کند؟

ببینید، یک مایع به نام زلالیه به طور دایم در داخل چشم از زواید جسم مژگانی در حال ترشح است که وظیفه تغذیه بافت‌های مجاور را بر عهده دارد. این مایع بعد از ترشح، از قسمت دیگری از چشم خارج می‌شود. در بیشتر انواع گلوکوم‌، سدی در راه خروج مایع زلالیه ایجاد می‌شود که باعث می‌شود این مایع خارج نشده و در نتیجه فشار داخل چشم افزایش یابد. گلوکوم دو نوع زاویه باز و بسته دارد. این سد در نوع شایع بیماری که همان گلوکوم زاویه باز است در ساختمان خروجی مایع زلالیه قرار دارد که معمولا به‌طور ارثی ایجاد می‌شود.

انواع گلوکوم به شرح زیر هستند:
گلوکوم زاویه باز : شایع ترین نوع گلوکوم است. متاسفانه این بیماری تا به مراحل بسیار پیشرفته نرسد، هیچ گونه نشانه ای ندارد و هر فرد به ظاهر سالمی ممکن است به آن مبتلا باشد. علت این موضوع این است که در گلوکوم ابتدا قسمت محیطی میدان بینایی آسیب می بیند و با توجه به این که قسمت مرکزی میدان بینایی آخرین محلی است که از بین می رود فرد تا انتهای سیر بیماری، متوجه اختلال در بینایی خود نمی شود. در موارد بسیار پیشرفته دید مرکزی نیز از بین می رود و کوری ایجاد می گردد.

گلوکوم زاویه بسته : این نوع گلوکوم با درد چشم، قرمزی چشم ، تاری دید ، روئیت هاله در اطراف نورها، سردرد و تهوع نمایان می شود. این علائم در فردی که قبلا هیچ گونه بیماری نداشته، به طور ناگهانی ظاهر می شود.
گلوکوم مادرزادی : گلوکوم مادرزادی در نوزادان و شیرخواران با علائم اشک ریزش ‌‌، بستن چشم ها در تماس با نور یا ترس از نور و جمع کردن پلک ها مشخص می شود. گاهی قرنیه چشم بزرگ و کدر می شود.

فرد مبتلا چه طور می‌بیند؟

در گلوکوم زاویه باز ابتدا علامت خاصی وجود ندارد و دید طبیعی است. اما اگر بیمار به موقع مراجعه نکند و درمان نشود، ممکن است به مرور دیدش محیط نداشته باشد. درست مانند این است که از درون یک لوله به اطراف نگاه می‌کند.

چه عواملی زمینه‌ساز آن است؟

در انواع اصلی بیماری معمولا زمینه‌های ارثی دخالت دارند؛ یعنی اگر فردی در خانواده و بستگان نزدیک‌اش بیمار مبتلا به نوع شایع گلوکوم داشته باشد، حتما باید از نظر این مشکل بررسی شود. عامل دیگر، نژاد است. در بعضی از نژادها مانند نژاد سیاه‌، گلوکوم بیشتر دیده می‌شود. در بعضی از قسمت‌های دنیا هم گلوکوم‌های زاویه بسته بیشتر دیده می‌شود مانند شرق دور، و به خصوص چین که در آنجا شایع‌تر هستند. عامل دیگر افزایش سن است که میزان ابتلا را بیشتر می‌کند. دوربینی، نزدیک‌بینی یا عوامل خاص چشمی مانند کمی ضخامت قرنیه و یک‌سری فاکتورهای دیگر مانند استفاده طولانی مدت از استروییدها (کورتون) به اشکال گوناگون تزریقی، خوراکی و حتی نوع جلدی، خطر بروز آب سیاه یا گلوکوم را افزایش می‌دهند. همچنین التهاب داخل چشمی، ضربه و خون‌ریزی داخل چشم، در بروز گلوکوم موثرند.

افراد مبتلا به دیابت و فشار خون چه‌طور؟ آیا این ها نسبت به بقیه افراد بیشتر در معرض خطرند؟

دیابت و فشار خون بالا جزو عوامل مساعدکننده اصلی محسوب نمی‌شوند، ولی به طور کلی بیماران دیابتی بیشتر از بقیه به گلوکوم مبتلا می‌شوند.

سن و جنس تا چه حدی در ابتلا به این مشکل دخیل‌اند؟

البته هیچ سنی از ابتلا به گلوکوم مصون نیست. حتی این بیماری ممکن است در نوزادان هم یافت شود، ولی شیوع آن خیلی کم است. به طور کلی، هر چه سن بالاتر برود، میزان شیوع بیماری گلوکوم بیشتر می‌شود. جنس هم تاثیر چندانی در ابتلا به گلوکوم ندارد. فقط در انواع خاصی از بیماری ممکن است تاثیر جنس اهمیت داشته باشد.

ظاهر چشم فرقی می‌کند؟

 در نوع شایع بیماری که گلوکوم زاویه باز و شایع‌ترین نوع گلوکوم است متاسفانه تا مراحل آخر، هیچ علامتی وجود ندارد، بنابراین باید قبل از این که گلوکوم، دید بیمار را از بین ببرد، تشخیص داده شود و این امر تنها با مراجعات مکرر و منظم به چشم‌پزشک امکان‌پذیر خواهد بود.

۱۳۹۶-۹-۵ ۰۵:۵۱:۴۸ +۰۰:۰۰